Psikologlara Nazaran Sağlıklı Bir Arbedenin 4 Kuralı
İkili bağlantılarda yaşanan tartışmalar, ekseriyetle bir uyuşmazlığın yahut ortadaki bağların zayıfladığının göstergesi olarak algılanır. Lakin çağdaş psikoloji ve klinik araştırmalar, uzun ömürlü ve sağlıklı bir beraberliğin sırrının hiç hengame etmemek değil, tersine bu çatışmaları yanlışsız bir formda yönetebilmek olduğunu ortaya koymaktadır. Kriz anlarında başvurulan irtibat stratejileri, bir tartışmanın bağlantıyı yıkıcı bir noktaya taşımasını engelleyebileceği üzere, yanlışsız uygulandığında o bağları eskisinden çok daha güçlü bir hale getirebilir.
Psikologlara nazaran sağlıklı alakaların sırrı çatışmaların yaşanmaması değil, bu çatışmaların nasıl yönetildiğidir.
Ünlü alaka araştırmacısı Dr. John Gottman’ın 40 yıllık çalışmaları, keyifli çiftlerin çatışma tahlilinde uyguladığı makul kalıpları ortaya koyuyor. Bu araştırmalar, alakalarda sürdürülebilir mutluluğun adeta matematiksel bir formülü olduğunu gösteriyor.
Gottman’ın Altın Oranı: 5:1 Kuralı
Washington Üniversitesi’nden Dr. John Gottman’ın çığır açan araştırmaları, keyifli çiftlerin müspet ve negatif etkileşimleri ortasında muhakkak bir istikrar kurduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışmalara nazaran, her 1 negatif etkileşim için 5 müspet etkileşimin gerçekleşmesi gerekmektedir.
Gottman bu durumu şu halde açıklıyor:
‘İlişkilerde sürdürülebilir memnunluk, negatif anların müspet anlarla yalnızca dengelenmesi değil; olumlu anların yoğunluğuyla negatif anların bastırılmasıyla mümkün olur.’
Çatışma İdaresinde 4 Temel Strateji
1. ‘Ben’ Lisanı: Suçlamadan Söz Etme
Psikologlara nazaran tartışmalarda kullanılan lisan, sonucu belirleyen en kritik faktördür. ‘Sen’ ile başlayan cümleler (örneğin; ‘Sen beni daima ihmal ediyorsun’) karşı tarafı anında savunma moduna sokarken; ‘Ben’ lisanı duygusal güvenlik yaratır.
Stanford Üniversitesi Psikoloji Kısmı’ndan Dr. Carol Dweck’in araştırmaları, ‘ben’ lisanının çiftler ortası empatiyi %40 oranında artırdığını göstermektedir. ‘Ben kendimi yalnız hissediyorum’ ifadesi ile ‘Sen beni üzüyorsun’ ifadesi beyinde büsbütün farklı nörolojik reaksiyonlar yaratır. Birincisi sorunu çözmeye odaklanmayı sağlarken, ikincisi karşı akın sistemlerini devreye sokar.
2. Zamanlama: Gerçek Anı Yakalama
Çatışma tahlilinde zamanlama, birçok vakit tartışılan içerikten bile daha değerlidir. Psikolojiye nazaran, gerilim hormonu olan kortizolün yüksek olduğu anlarda yapılan konuşmaların yapan olma ihtimali çok düşüktür.
UCLA’dan Dr. Benjamin Karney’nin çiftler üzerindeki araştırmaları, rahat ve sakin anlarda başlatılan güç konuşmaların muvaffakiyet oranının %70 daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Gottman’a nazaran, sıkıntı bahisleri konuşmak için en hakikat vakit, her iki tarafın da duygusal olarak dingin olduğu andır.
3. Tek Husus Odaklanması (Eski Defterleri Açmamak)
Tartışmalarda hususun dağılması, çözümsüzlüğün ana nedenlerinden biridir. Gottman’ın ‘Mutfak Lavabosu’ (Kitchen Sink) sendromu olarak isimlendirdiği bu durum; kolay bir problemden başlayıp geçmişteki tüm sorunların, tıpkı birikmiş bulaşıklar üzere bir anda ortaya dökülmesidir.
Harvard Tıp Fakültesi’nden Dr. Sue Johnson, tartışma anında sırf tek bir hususta kalmanın, çift terapilerindeki muvaffakiyet oranını %60 artırdığını belirtmektedir. Başarılı çiftler, o anki sorunu çözmeden öteki mevzulara atlamazlar; bu da beynin sorun çözme kapasitesini korur.
4. Tamirat Teşebbüsü: Tansiyonu Azaltma Sanatı
Gottman’ın en kıymetli keşiflerinden biri, memnun çiftlerin tartışma sırasında ‘onarım girişimleri’ (repair attempts)yapmasıdır. Bu teşebbüsler; tırmanan tansiyonu azaltmak için yapılan küçük jestler, samimi bir itiraf, hafif bir espri yahut ufak bir fizikî dokunuş olabilir.
Seattle İlgi Araştırmaları Enstitüsü’nün bilgilerine nazaran, tesirli tamirat teşebbüsü yapan çiftlerin münasebet memnuniyeti %45 daha yüksektir. Gottman bu durumu, ‘İlişkilerde tamir teşebbüsü, duygusal yangını söndürme becerisidir’ şeklinde özetler.
