Psikolojiye Nazaran Yüksek Sesle Kendi Kendine Konuşmak Bir Zeka Göstergesi
Kendi kendinize konuştuğunuzda garip karşılanmaktan kaygı ediyor olabilirsiniz. Meğer psikolojiye nazaran bu durum bir ‘delilik’ değil, bilakis beyninizin odaklanma ve sorun çözme hünerlerini artıran hayli zekice bir yol. Pekala, bu ‘sessiz üstün güç’ zihnimizde nasıl çalışıyor? Gelin, sesli düşünmenin bilişsel süreçlerimiz üzerindeki şaşırtan tesirlerine birlikte bakalım.
Hiç kendi kendinize konuşurken yakalandınız mı?
Çoğu insan bunu yaptığında ‘acaba delirdim mi?’ diye düşünür. Meğer psikoloji bilimi tam aykırısını söylüyor. Kendi kendinize konuşmak, zihinsel kapasitenizi artıran hayli tesirli bir ‘süper güç’ olabilir.
Gelin, bu alışkanlığın bilimsel dünyadaki karşılığına ve beynimizi nasıl bir üst düzeye taşıdığına yakından bakalım.
Ünlü psikolog Lev Vygotsky, çocukların kendi kendilerine konuşmalarını “özel konuşma” (private speech) olarak tanımlamıştır.
Vygotsky’ye nazaran bu durum, çocukların gelişiminin yalnızca bir kesimi değil, fikir süreçlerini organize etmeleri için hayati bir adımdır. Çocuklar sesli konuşarak:
-
Düşüncelerini yapılandırır.
-
Dikkatlerini toparlar.
-
Karmaşık sorunları çözmeyi öğrenirler.
Peki, yetişkin olunca bu yeteneği neden rafa kaldıralım? Araştırmalar, bu alışkanlığın yetişkinlikte de bilişsel performansı önemli ölçüde güzelleştirdiğini gösteriyor.
2012 yılında Bangor Üniversitesi’nden Dr. Paloma Mari-Beffa ve Alexander Kirkham tarafından yürütülen çalışma, sesli düşünmenin yetişkinlerdeki tesirini bilimsel olarak kanıtladı.
Deneylerde iştirakçilerin bir kısmı misyonlarını sessizce yaparken, öbür kısmı sesli düşünerek gerçekleştirdi. Sonuçlar epeyce netti: Sesli düşünen küme, sorunları daha süratli ve daha denetimli bir formda çözdü. Mari-Beffa, bu durumu ‘sesli düşünmenin beynin yürütücü işlevlerini etkin hale getirmesi’ olarak açıklıyor. Yani sesli konuşmak, zihnimizi dağıtacak ögeleri eliyor ve kaynaklarımızı odaklanmamız gereken noktaya yönlendiriyor.
Peki, Sesli Düşünmek Neden Bu Kadar İşe Yarıyor?
Bu alışkanlığın art planında iki temel sistem yatıyor.
-
Somutlaştırma: Soyut kanıları sesli sözlere döktüğünüzde, beyniniz bu bilgiyi daha süratli ve net işler. Görünmez olan bir fikri, duyulabilir bir ‘gerçekliğe’ dönüştürmüş olursunuz.
-
Zihinsel Fren Sistemi: Düşüncelerinizi seslendirdiğinizde, aslında beyninizi ‘yavaşlamaya’ zorlarsınız. Bu denetimli yavaşlık, çabukla yapılmış kusurlu kararların önüne geçer ve daha mantıklı sonuçlara ulaşmanızı sağlar.
Sesli düşünme, hayatın pek çok alanında bilinmeyen bir asistan üzere çalışır.
Özellikle şu durumlarda bu metodu denemek, performansınızı artırabilir:
-
Stresli anlarda: Duygularınızı sözlere dökmek, onları yönetmenizi kolaylaştırır.
-
Karmaşık misyonlarda: Bir planlama yaparken yahut tahlil gerektiren bir iş üzerinde çalışırken süreci seslendirmek, dikkatinizin dağılmasını pürüzler.
-
Multitasking (çoklu görev) yaparken: Zihinsel yükü hafifletir ve odaklanmayı sürdürülebilir kılar.
