Psikolojiye Nazaran Eski Sevgiliyle Barışmak Neden Bu Kadar Güç?
Ayrılığın akabinde o tanıdık sulara geri dönme fikri, yalnız hissettiğimiz anlarda birçoğumuzun zihnini kurcalayan cazip fakat bir o kadar da tehlikeli bir fikirdir. Pekala, geçmişin hoş anılarına sığınıp eski sevgiliyle yeni bir başlangıç yapmayı hayal ederken, beynimizin bize aslında devasa bir oyun oynadığını biliyor muydunuz?
Eski bir bağlantıya geri dönme fikri, birden fazla insanın zihninden en az bir sefer geçen fikirlerden biridir.
Psikolojiye nazaran, bu durum hem doğal bir eğilim hem de hayli riskli bir karardır. Sacramento State Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nancy Kalish’in yürüttüğü kapsamlı araştırmalar, bu hususta çarpıcı gerçekleri ortaya koyuyor.
Kalish’in binlerce bireyle yaptığı araştırmaya nazaran, eski sevgililerle tekrar kurulan alakaların muvaffakiyet oranı sadece %5 civarındadır.
Bu düşük oran, romantik sinemalarda gördüğümüz ‘mutlu son’ öykülerinin ne kadar aldatıcı olduğunu gösteriyor. Beşerler geçmişi idealleştirme eğilimindedir ve bu durum, eski bağlantıların aslında neden bittiğini unutturur.
Beynimiz Bizi Nasıl Yanıltıyor?
Eski sevgiliyi kusursuzlaştırma süreci, büsbütün beynimizin bize oynadığı kimi bilişsel oyunlardan kaynaklanmaktadır. Bilim insanları bu durumu çeşitli ruhsal teorilerle açıklıyor:
-
Nostalji Yanılgısı: Beynin geçmiş tecrübeleri hatırlarken olumsuz ayrıntıları filtreleyip, sırf hoş anıları ön plana çıkarma eğilimidir.
-
Zirve-Son Kuralı (Peak-End Rule): Nobel Ödüllü Daniel Kahneman’ın teorisine nazaran; beynimiz bir bağlantının en ağır (zirve) anını ve bitiş biçimini hatırlar, ortadaki kronik meseleleri görmezden gelir.
-
Seçici Bellek: Zihnimizin muhafaza sistemi olarak travmatik yahut olumsuz anıları bastırmasıdır.
-
Mevcut Durum Yanlılığı: Stanford Üniversitesi’nden toplumsal psikolog Dr. Chip Heath’e göre, şu anki yalnızlık hissi yahut yaşanan gerilimli devirler, geçmişi düzmece bir ‘güvenli liman’ üzere daha cazip gösterir.
İkinci Denemeler Neden Çoğunlukla Başarısız Olur?
Bu kadar düşük bir muvaffakiyet oranının ardında nostaljik hislerin örtbas edemediği somut sebepler yatar:
-
Çözülmemiş Temel Sorunlar: İletişim meseleleri, kıymet çatışmaları yahut uyumsuzluklar vakitle buharlaşmaz. Birden fazla vakit yalnızca süreksiz bir nostalji perdesinin ardına saklanırlar.
-
Bireysel Evrim: Klinisyen psikolog Dr. Jennifer Aaker’ın vurguladığı üzere, beşerler daima değişen varlıklardır. Geçmişte uyumlu olan iki kişi, ortadan geçen vakitte büsbütün farklı bireyler haline gelmiş olabilir.
Sağlıklı Bir Karar Verme Süreci İçin Öneriler
Psikolojiye nazaran, eski bir bağa geri dönmeyi düşünüyorsanız bu süreci duygusal değil, rasyonel bir halde direktörüz gerekir. Hem hoş hem de berbat anıları objektif formda masaya yatırmak ve ilişkiyi bitiren sebeplerin bugün hala geçerli olup olmadığını sorgulamak kritik ehemmiyet taşır.
Unutmayın: Eski aşka geri dönme isteği, birden fazla vakit geçmişteki o şahsa duyulan hasretten çok, şu anki ömrünüzde eksik hissettiğiniz bir boşluğun işaretidir.
