Kimi Müzikler Neden Aklımıza Takılır?
Gün içinde apansız başta çalmaya başlayan müzikler birçok kişinin yaşadığı bir durum. Bazen tek cümle bile saatlerce zihinde dönüp duruyor. Psikologlar durumu kulak kurdu olarak isimlendiriyor. Araştırmalar, birtakım melodilerin daha kalıcı olduğunu gösteriyor. Beynin çalışma sistemi, müziklerin zihinde tekrar etmesine neden olabiliyor.
Basit ve Tekrarlayan Melodiler Beyinde Daha Kolay Yer Ediyor
Cincinnati Üniversitesi’nden pazarlama profesörü James Kellaris, kulak kurdu fenomeni üzerine yaptığı araştırmalarla dikkat alımlı sonuçlara ulaştı. Kellaris’e nazaran kulak kurdu yaratma potansiyeli yüksek müzikler ekseriyetle kolay, tekrarlayan ve beklenmedik geçişler içeren melodilerden oluşuyor. Kolay melodiler beynin sürece kapasitesini zorlamıyor ve basitçe hatırlanıyor. Tekrar eden ritimler ise hafızada daha güçlü iz bırakıyor.
Araştırmaya nazaran beklenmedik müzikal sıçramalar da kıymetli rol oynuyor. Melodide ani değişimler beynin dikkatini çekiyor ve müziğin akılda kalmasını sağlıyor. Bilhassa pop müzikte sık kullanılan prosedür, müziklerin gün uzunluğu zihinde dönmesine neden olabiliyor.
Beyin Yarım Kalan Melodileri Tamamlamaya Çalışıyor
Kulak kurdu fenomenini açıklayan değerli teorilerden biri Zeigarnik tesiri olarak biliniyor. Sovyet psikolog Bluma Zeigarnik tarafından ortaya konan tesire nazaran beyin tamamlanmamış misyonları daha fazla hatırlıyor. Müzik kelam konusu olduğunda yarım kalan melodiler zihinde tekrar etmeye başlıyor.
Özellikle müziğin kısa kısmını duymak, zihnin o melodiyi tamamlamaya çalışmasına neden oluyor. Bu yüzden reklam müzikleri ya da toplumsal medyada duyulan kısa kesimler gün uzunluğu zihinde dönmeye devam edebiliyor. Beyin eksik kalan kısmı tamamlamak için melodiyi tekrar tekrar canlandırıyor.
Kulak Kurdu Sırasında Beyin Sahiden Müzik Dinliyormuş Üzere Davranıyor
Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme çalışmaları, kulak kurdu sırasında beynin işitsel korteksinin etkin hale geldiğini gösteriyor. Dartmouth College’dan araştırmacı David Kraemer’in çalışmaları, kulak kurdu sırasında beynin güya gerçek müzik dinliyormuş üzere reaksiyon verdiğini ortaya koyuyor.
Araştırmalar ayrıyeten motor korteksin de etkin olduğunu gösteriyor. Bu durum, başta çalan müziğe farkında olmadan tempo tutma ya da ritme eşlik etme isteğini açıklıyor.
Psikologlara nazaran kulak kurdu büsbütün olağan zihinsel süreç olarak kabul ediliyor ve birçok vakit zararsız kabul ediliyor. Lakin rahatsız edici hale geldiğinde farklı müzik dinlemek yahut zihni öbür aktiviteye yönlendirmek tesirli usuller ortasında yer alıyor.
