Bilim İnsanları Açıkladı: Gece Geç Yatanların Ortak Kişilik Özelliği
Gece geç saatlere kadar uyanık kalmayı tercih eden bireylerin bu alışkanlığının sadece günlük rutinle hudutlu olmadığı, bilimsel çalışmalarla daha net biçimde ortaya konuyor. Araştırmalar, “gece kuşu” olarak tanımlanan bireylerin biyolojik ritimleriyle birlikte kimi ortak ruhsal eğilimler taşıdığını gösteriyor. Uyku saatlerindeki farklılıkların, bireylerin düşünme biçiminden davranış kalıplarına kadar uzanan geniş bir tesir alanına sahip olduğu bedellendiriliyor.
Bilimsel araştırmalar, gece geç saatlere kadar uyanık kalan bireylerin sırf “alışkanlık” değil, ölçülebilir ruhsal ve biyolojik eğilimler taşıdığını gösteriyor.
Psikolojide bu eğilim “kronotip” olarak tanımlanıyor ve bireyin gün içindeki zihinsel ve fizikî performans saatlerini belirliyor. Bilhassa “gece kuşu” olarak isimlendirilen kümenin birtakım kişilik özelliklerinde bariz paydaşlıklar olduğu görülüyor.
Araştırmalara nazaran gece geç yatan şahıslarda en sık öne çıkan özelliklerden biri açıklık (openness) düzeyinin yüksek olması. Bu bireyler ekseriyetle daha meraklı, yeni fikirlere açık ve rutin dışı düşünmeye yatkın oluyor. Tıpkı zamanda risk alma eğilimleri ve yenilik arayışı da daha bariz. Kimi çalışmalar, bu kümenin yaratıcı düşünme ve sorun çözme testlerinde daha yüksek performans gösterebildiğini de ortaya koyuyor.
Bunun yanında kişilik psikolojisi literatüründe gece kuşluğu ile içe dönüklük, duygusal dalgalanma (nevrotiklik) ve ağır zihinsel aktivite ortasında da bağlantı bulunduğuna dair bulgular var.
Özellikle gece saatlerinde toplumsal uyaranların azalması, bu bireylerin daha çok iç dünyalarına yönelmesine ve düşünsel olarak daha etkin hale gelmesine yer hazırlıyor.
Bazı araştırmalar ise daha tartışmalı bir noktaya dikkat çekiyor: gece etkin olan bireylerde dürtüsellik, norm dışı davranışlara yatkınlık ve “karanlık kişilik özellikleri” (narsisizm, manipülatif eğilimler gibi) ile zayıf ancak manalı bağlantılar bulunabildiği belirtiliyor.
Öte yandan bu tablo tek taraflı değil.
Gece kuşlarının tamamı tıpkı kişilik profiline sahip değil. Uzmanlara nazaran burada belirleyici olan şey “geç yatmak”tan çok, bunun altında yatan biyolojik saat farklılığı ve ömür üslubu ahengi.
Genel çerçevede bakıldığında bilim insanları şu mevzuda hemfikir: Gece geç yatanlar daha “tek tip” bir karaktere sahip değil, lakin ortalamada yaratıcılığı yüksek, zihinsel olarak faal ve klasik ritimlere daha az uyumlu bir profilgösterme eğilimindeler.
