Aşık Olduğumuzda Bedenimizde Neler Olup Bitiyor?
Aşkı tanımlamak zordur, lakin ağır bir derin sevgi hissi olarak tanımlanabilir. En temel seviyede bilim aşkı beyin tarafından salgılanan bir kimyasal kokteyli olarak görür. Aşk tanınan kültürümüze hakimdir ve sayısız müzik, sinema ve edebiyat ve sanat yapıtının hususudur. Pekala aşkı hissettiğimizde vücudumuzda neler oluyor?
İlk olarak sahnede beyin var!
Birine karşı içimiz kıpır kıpır olmaya başladığında aslında olan şeyin birçok beynimizde oluyor. Bilim insanları aşkı basitçe “yoğun bir bağ kurma arzusu” üzere tanımlasa da art planda epeyce karışık bir sistem devreye giriyor. Beynimiz bu duyguyu yaratmak için kimyasalların karmakarışık bir karışımını salgılıyor. Yani aşk dediğimiz şey biraz da bedenin kendi kendine hazırladığı bir ‘etki paketi’.
Vücut çabucak alarm veriyor ve kalp biraz daha süratli çarpıyor.
Birine tutulmaya başladığımız o birinci evrede vücut de boş durmuyor. Kalp daha süratli atıyor, eller terliyor, mide kelebek üzere kıpırdanıyor. Noradrenalin yükseliyor, güç patlaması yaşıyoruz. Yani beden “Bu kişi değerli olabilir!” diye sinyalleri artırıyor. O yüzden bazen uykumuz kaçıyor ve bir türlü iştahımız yerine gelmiyor.
Olayın en tesirli elemanı olan dopamin sahneye çıkıyor!
İşte tam bu sırada dopamin sahneye çıkıyor. Dopamin beynin ödül sistemini tetikliyor, bu da “onu düşünmeden duramıyorum” haline yol açıyor. Her bildirisi, her tebessümü, her kelamı beynimiz ödül üzere algılıyor. Bu yüzden bazen takıntılı üzere hissediyoruz lakin panik yok, bu süreksiz bir kimyasal tesir. (Yani en azından genelde.)
Beyin çabucak birtakım filtreleri kapatıyor.
Aşıkken beynimiz yalnızca sevdiğimiz kişiyi değil, gerçekliği de biraz değiştiriyor. Frontal korteks yani karar alma ve mantık bölgesi biraz yavaşlıyor. Bu da onun eksiklerini fark edemememize sebep oluyor. Hasılı “aşkın gözü kördür” lafının bilimsel bir açıklaması var: zira sahiden biraz kör oluyoruz.
Beyin filtreleri kapattıktan sonra oksitosin ve vazopressin hormonları devreye giriyor.
İlk heyecan fırtınası biraz durulunca, yerini daha sakin lakin inançlı bir bağ kurma isteği alıyor. Oksitosin ve vazopressin üzere hormonlar devreye giriyor. Bu iki hormon sayesinde karşımızdaki şahısla ortamızda daha derin bir yakınlık oluşuyor. Artık yalnızca heyecan değil, itimat, sadakat ve “ben bu bireyle iyiyim” duygusu baskın hale geliyor.
Temas etmenin kimyasal bir karşılığının olduğunu biliyor muydunuz? Artık biliyorsunuz!
Sadece öpüşmek ya da dokunmak bile aşkı pekiştiren bir şey zira o anlarda oksitosin daha çok salgılanıyor. Hatta yalnızca birine sarıldığımızda bile beyin “tamam, burası inançlı bir yer” bildirisi gönderiyor. Yani fizikî yakınlık yalnızca romantik değil, nörokimyasal olarak da destekleyici bir şey.
Aşkın biçimi değişir ancak bitmemesi her vakit daha memnun eder.
İlişkilerde vakitle tutku yerini daha derin bir bağlılığa bırakabiliyor. Bazıları bu geçişte alakayı bitiriyor zira o birinci baştaki ağır hisler biraz azalıyor. Fakat bazıları için bu daha sakin hâl, aşkın daha olgun bir versiyonu. Yani aşk yalnızca “ilk günkü üzere hissetmek” değil, bazen “hala buradayım” demekle de ilgili.
