Merak Etme, Seni Anlıyoruz: Neden Eski Sevgilimizi Özlüyoruz?
Bazen gözümüz dalar, elimiz telefona masraf ya da hayalimizde beliriverir… Eski sevgiliyi özlemek sanıldığı kadar garip bir şey değil. Beynimizin, hislerimizin ve hatta toplumun bile bunda parmağı var.
Peki her şey bitmiş olmasına karşın neden onu yanımızda istiyoruz?
Elbette evvel beyinde neler olup bittiğine bakacağız.
Aşk, beyinde tıpkı bir bağımlılık üzere dopamin ve oksitosin salgılatır. Bu iki hormon da memnun hissettirir ve bizi rahatlatır. Münasebet bittiğinde beden bu unsurlara bir mühlet gereksinim duyar. Eski sevgiliyi özlemek bazen nitekim kimyasal bir mahrumluk üzere çalışır.
Zihnimiz kayıplarla başa çıkmaya çalışır.
Psikolojideki bağlanma kuramına nazaran duygusal bağlar kolay kolay silinmez. Bilhassa bağlanma tarzımız kaygılıysa, bir kayıp yaşandığında hasret ve takıntılı kanılar daha sık ortaya çıkabilir. Yani sorun sende değil sistemde! Zira sistem bu türlü çalışıyor.
Beynimiz bizi korumak için yeterli ve makûs anıları filtreler. Kötüyü süratli unuturuz lakin iyiyi hatırlarız.
“Rosy retrospection” denilen bir tesir var: Beyin geçmişi olduğundan daha toz pembe hatırlamaya meyilli bir yapıya sahip. Arbede ettiğiniz anları değil, birlikte gülüştüğünüz bir sabahı hatırlamak büsbütün biyolojik bir durum. Zira beynin yapısında hayatta kalma temeli var. Makus anılar tehlikelidir fakat düzgün anılar hayatta meblağ bizi.
Beyin, yarım kalan her şeyi tamamlamak ister. Eski sevgiliyle ne alakası var ki?
Bir münasebet açık bir formda bitmediyse, mesela son konuşma gerçekleşmeden birden teğe bittiyse zihin bu boşluğu tamamlamaya çalışır. “Ne oldu da bitti?” sorusu beynin içinde döner durur. Bu yüzden hasret bazen yanıt arayışından doğar.
Edindiğimiz rutinler birden teğe kaybolmuştur. E bu rutinleri özlemek de doğal aslında.
Psikolojiye nazaran beşerler tekrara bayılır. Her gün iletileşmek, birlikte kahve içmek, başından geçen küçük bir olayı çabucak anlatmak üzere küçük alışkanlıklar kaybolduğunda beynin içindeki alışılmış nizama alışılmamış bir şeyler var sinyali çalışır.
Aslında onu değil, onunla beraberken hissettiğimiz hisleri özlüyoruz!
Birçok insan eski sevgilisini özlediğini düşündüğünde aslında o kişiyi değil, onunla yaşadığı duygusal atmosferi özlüyor. Mesela yanında daha özgüvenli hissettiğiniz biri olabilir ya da yalnızca birlikte kahkaha atmak size uygun hissettiriyordu. Araştırmalar da bunu doğruluyor: İnsan beyni, belli hisleri şahıslara sabitler ve o kişi gittikten sonra duyguyu da kaybetmiş üzere hisseder. Ancak gerçek şu ki o hisler yalnızca bir şahsa ilişkin değil, tekrar yaşanabilir şeyler. Yalnızca şu an yeri boş kalmış olabilir.
Bir de toplumun ülkü alaka baskısı var.
Her köşe başında bir sinema, bir dizi ya da bir müzik eski aşkları yüceltiyor. “Bir tek sen anladın beni.” cümlesiyle büyüdük neredeyse. Hal bu türlü olunca ayrılık yaşadığınızda sırf hislerinizle değil, o kültürel kodlarla da çaba ediyorsunuz. Eski sevgiliyi özlemek bazen içinde büyüttüğün bir his değil, etrafın pompaladığı bir beklenti olabiliyor. O şahısla yine birleşmen gerektiği üzere hissettirebiliyor. Meğer bu yalnızca beynin değil, toplumun da bize fısıldadığı bir senaryo.
