Biz Sizi Anlıyoruz… Neden Kimilerimiz Uygun Gitmeyen Bir Bağlantıyı Çabucak Bitiremiyor?
Biten bir alakayı bitirmek… Kulağa tuhaf geldi değil mi? Fakat tam olarak durum bu. Bazen bir alakanın artık sürmediğini hepimiz anlıyoruz lakin tekrar de nokta koymak imkânsız üzere geliyor. Hani o ‘Zaten olmuyor fakat ayrılmak da istemiyorum.’ kafası… Tanıdık geldi mi?
İşte bilim insanları da bu baş karışıklığına el atmış. Western Üniversitesi’nden Samantha Joel ve grubu, ilgilerde kalma nedenlerimize biraz ışık tutmuş. Küçük bir spoiler verelim: Her şey kendimizi düşündüğümüz için değilmiş. 👇
“Gitmek istiyorum ancak onu üzmek istemiyorum…”
İlişkiler hakkında yapılan araştırmalar genelde kişinin kendi çıkarlarını öncelikli tuttuğunu gösteriyor. Yani mutlu değilsen daha güzelini hayal ediyorsan ya da yalnız kalmaktan korkuyorsan, ilginin fişini çekiyorsun.
Ama bahsedildiği üzere bencil değiliz. Sebepleri çok diğer.
Ama yapılan bir çalışma diyor ki: O kadar da bencil değiliz aslında. Zira bağda mutsuz olsak da karşımızdaki kişiyi düşündüğümüz için kalmayı seçiyoruz. Bilhassa de partnerimizin hâlâ çok bağlı olduğunu hissediyorsak.
Yani o “Ben seni artık sevmiyorum lakin sen beni seviyorsun diye gitmiyorum.” durumu… Romantik güldürü değil, bayağı gerçek hayat.
Gerçekten fedakârlık mı yoksa öbür bir hesap mı?
Araştırmacılar bu davranışı “prosocial” olarak tanımlıyor. Yani öteki birinin güzelliğini düşünerek yapılan istekli davranış. Bu durum ise taraflardan birinin ayrılmanın karşı tarafı çok üzeceğini düşünüp bağlantıyı sürdürmeye devam etmesi olarak tanımlanıyor.
Kulağa oldukça çelişkili geliyor…
Ama alışılmış şöyle bir kuşku de var: Bu nitekim saf güzel niyet mi yoksa daha sonra suçluluk yaşamamak ya da etraftan laf yememek üzere daha zımnî ve daha sinsi motivasyonlar mı devrede? Hatta tahminen de “İlişkiyi sürdürürsem tahminen ben de tekrar severim” üzere bir son dakika umudu da olabilir. İnsan zihni bazen kendi kendini kandırma konusunda bayağı yaratıcı, orası başka.
İlişkiyi bitirme isteğinden sonra gelen üşengeçlik hissi, aslında üşengeçlik değil.
Genelde mutsuz alakalarda kalanlar dışarıdan üşengeç ya da biraz yüreksiz denir. Halbuki birçok araştırma ayrılık kararlarının genelde kendi çıkarlarımız üzerine kurulu olduğunu söylese de bu her vakit bu türlü işlemiyor.
Klasik iki sebep: Ya “Çok emek verdim.” ya da “Yalnız kalmak istemiyorum.” niyeti.
Psikolojide uzun müddettir kabul gören görüşe nazaran beşerler ya alakaya çok emek verdikleri için ya da yalnız kalmaktan korktukları için bağlantıyı bitirmiyor. Fakat yeni çalışmalar, bu listeye üçüncü bir husus daha ekliyor: Partnerin hisleri.
“Ben mutsuzum ancak o bana bağlı güya ya…” kanısı, ayrılığı zorlaştırıyor.
Araştırmaya nazaran beşerler, partnerlerinin münasebete ne kadar bağlı olduğunu düşündüklerinde ayrılık fikrini erteliyor. Yani ‘Ben çok şad değilim ancak o çok üzülür.’ hissiyle devam eden birçok alaka var.
Bu niyet hakikaten “fedakârlık” mı?
Araştırmanın baş müellifi Samantha Joel, bu davranışın prososyal yani ‘başkasının yeterliliğini gözeten’ bir davranış olabileceğini söylüyor. Yani tahminen de beşerler yalnızca kendilerini değil, karşı tarafı da düşünüyor. Ne tatlı, değil mi?
1.348 şahısla yapılan birinci çalışmada ve 500 bireyle yapılan ikinci takip çalışmasında ortak sonuç şu: Partnerin sana ne kadar bağımlı olduğunu düşünüyorsan, ayrılma ihtimalin azalıyor. Mantık değil vicdan devreye giriyor diyebiliriz.
Ya da manipüle edilmiş olabilirsin.
Her ilginin birbirinden farklı dinamikleri oluyor. Dışarıdan çok hoş ve sağlıklı üzere görünen bir bağın ayrıntılarını öğrendiğimizde ortaya değişik şeyler çıkabilir. Mesela manipülasyon üzere. Suçluluk duygusu hissettirme, zihninden ve kararlarından kuşku ettirme, hisleri ciddiye almama ve hatta çocukluk travmaları bile ilgiyi bitirememe sebepleri ortasında gösterilebilir.
Her vakit dediğimiz üzere: Herkes sevdiği ve sevildiği ile memnun olsun! 💖
Her kalan bencil olmuyor, her giden de vicdansız değil. Bazen işler karışık, hisler ise çetrefilli olabilir Yani her ayrılık öyküsü kendi içinde farklı. Fakat galiba kıymetli olan şu: Kendi hislerini da, karşındakini de dürüstçe görebilmek…
