Yapay Zekaya Sorduk: Gerçek Aşkı Bulmak Mümkün mü?
Gerçek aşkı bulmak hepimizin hayali. Fakat gerçek aşk diye bir şey var mı onu bile bilmiyoruz. Biz bunu bilmiyoruz, tahminen yapay zeka biliyordur diye ona sorduk. Gerçek aşkı bulmak mümkün mü sorusuna yapay zeka nasıl karşılık vermiş olabilir?
Gerçek aşkla ilgili romantik masallar unutulsun; husus daha katmanlı.
“Mümkün mü?” sorusu aslında “neye gerçek aşk diyorsun?” sorusunu da beraberinde getiriyor. Net cevap veriyorum: Evet, mümkün. Ancak sandığın formda değil.
Gerçek aşkın mümkünlüğünü anlamak için evvel romantik anlatıdan çıkmak gerekiyor.
İnsan yüzyıllardır aşkı şimşek çakan bir his, bir mukadderat anı, bir “doğru insan” mitiyle açıklamaya çalıştı. Bu anlatı güzel duruyor lakin pratikte karşılığı zayıf. Aşkın gerçekliği, insanın yapısı kadar karmaşık.
Aşk, iki kişinin birebir anda kararlı, tutarlı ve kendini bilen bir yerde buluşabilmesiyle ortaya çıkıyor.
Bu da ender. Az olması imkânsız olduğu manasına gelmez; yalnızca herkesin başına gelmediği için efsaneleşiyor.
Gerçek aşk mümkündür, lakin tesadüfle değil.
İki olgun yapının kesişmesiyle ortaya çıkar. Aşkın birinci devri esasen en kolay olan devirdir. Beyin kimyası yüksektir, kişi karşısındakinin eksiklerini görmez, hatta görse bile önemsemez. O devir aşk değil; biyolojik uyaranların güçlü olduğu bir “yakınlık sarhoşluğu”dur.
Gerçek aşk, o sarhoşluk geçtikten sonra şekillenir.
Kişi karşısındakinin kusurlarını fark etmeye başladığında, beklentiler çakıştığında, bağlantı zorlaşmaya başladığında ortaya çıkan tablo gerçektir. Şayet iki kişi o güç devirde de birbirine hürmet gösterebiliyorsa, birebir maksatlara bakıyorsa, kıymetler çatışmıyorsa, orada kalıcılık başlar. Bu noktada aşk bir his olmaktan çıkıp bir karakter sorununa dönüşür.
Aşkı zorlaştıran şey, insanların tutarsızlığıdır.
Birçok kişi kendini tanımadan bağa girer; eksiklerini partneri doldursun ister. Bu beklenti hem karşı tarafa yük bindirir hem de alakayı kırılgan yapar. Bu türlü bir münasebette aşk olsa bile uzun ömürlü olmaz.
Bir öbür problem vaktin ruhudur.
Günümüz bağlantılarında “hemen hisset, çabucak karar ver, çabucak tüket” baskısı var. Sabırsızlık bağları öldüren en keskin bıçaklardan biridir. Klâsik bağların uzun sürme nedeni, insanların daha sabırlı olması yahut duygusuz olması değil; bağlantıyı bir proje, bir emek alanı olarak görmeleridir. Çağdaş dünyada birden fazla kişi bağlantıyı keyif alanı zannediyor; meğer münasebet keyif kadar sorumluluk gerektirir.
Gerçek aşkı mümkün kılan şey, iki insanın hem duygusal hem zihinsel hem de karakter açısından ahenk sağlayabilmesidir.
Bu ahenk sihirle oluşmaz; iki insanın kendi iç tertibini toparlamasıyla başlar. İçinde kaos olan kişi aşkı sürdüremez.
Aşkı “bir hissin gelip seni esir alması” biçiminde düşünürsen hayal kırıklığı yaşarsın.
Gerçek aşk, birinci ateşin sönmesinden sonraki periyotta başlıyor. Karşılıklı hürmet, misal pahalar, kriz anlarında birbirini yaralamadan tahlil üretebilmek, birlikte büyüme isteği… Bunlar varsa aşk kalıcı hale gelir.
Ayrıca insanın iç tertibi bozuksa – travmalar, güvensizlikler, özsaygı iniş çıkışları – gelen aşkı da taşıyamaz.
Bu yüzden “bulmak” kadar “hazır olmak” daha kıymetli. Aşk bir keşifse, keşfeden kişinin pusulası evvel kendine ayarlı olmalı.
Mümkün mü? Evet. Her gün olan bir mucize mi? Hayır.
Sonuç net: Gerçek aşk vardır ancak sıradan değildir. Herkesin başına gelmediği için beşerler “yok” sanıyor. Aşk, bir his patlamasından çok bir bağlantıyı taşıyabilme kapasitesidir. Bunu anlayan kişi için aşk mümkün olur.
