Psikolojiye Nazaran Neden Uykumuzda Konuşuruz?
Gece ansızın söylenen anlaşılmaz sözler ya da yarım kalan cümlelerle uyanmak birden fazla kişinin deneyimlediği bir durum. Uykuda konuşma, kimi vakit eğlenceli kimi vakit da merak uyandıran bir davranış olarak görülüyor. Bilimsel ismi ‘somniloki’ olan bu durum, uyku sırasında istemsiz biçimde ses çıkarma yahut konuşma formunda ortaya çıkıyor.
Kaynak 1, Kaynak 2
Uykuda konuşma aslında uyku ile uyanıklık ortasındaki hududun bulanıklaşmasıdır.
Uykuda konuşma, parasomni ismi verilen uyku sırasında ortaya çıkan davranışlar kümesine girer. Beynin kimi bölgeleri dinlenme moduna geçerken konuşma ve ses üretiminden sorumlu alanlar kısmen faal kalabilir. Bu nedenle fısıltı, anlamsız mırıldanmalar ya da anlaşılır cümleler duyulabilir. Kişi çoğunlukla sabah hiçbir şey hatırlamaz.
Uyku döngüsü yaklaşık 90 dakikalık evrelerden oluşur ve gece boyunca birkaç sefer tekrar eder. Derin uyku evrelerinde konuşmalar daha çok anlaşılmaz sesler halinde duyulurken, gece ilerledikçe uyku hafiflediğinde daha net sözler ortaya çıkabilir. Bu durum düşlerle bağlantılı olabilse de her vakit hayal içeriğini yansıtmaz.
Uyku sistemini bozan faktörler konuşma ihtimalini artırabilir.
Uyku bölünmeleri ve sistemsiz saatler, beynin uyku evreleri ortasında geçişini zorlaştırabiliyor. Jet lag, uykusuzluk, uyku apnesi, alkol kullanımı ya da ateş üzere durumlar uyku kalitesini etkileyerek gece konuşmalarını tetikleyebiliyor. Beyin tam manasıyla dinlenemediğinde istemsiz yansılar ortaya çıkabiliyor.
Psikolojik yük de burada devreye giriyor. Ağır gerilim, dert, zihinsel yorgunluk ve bastırılan hisler hudut sistemini daima tetikte tutabiliyor. Gün içinde söz edilemeyen niyetler gece zihinsel aktivitenin sürmesine neden olabiliyor. Birtakım uzmanlara nazaran uykuda konuşma, zihnin gün içinde yaşananları işlemesi sırasında ortaya çıkan bir yan tesir.
Çoğu vakit zararsız lakin birtakım durumlarda uzman görüşü gerekebilir.
Uykuda konuşma ekseriyetle sıhhat açısından risk oluşturmaz ve kısa müddetli epizotlar halinde görülebilir. Çocuklarda daha sık rastlanması ve aile içinde misal hikayelerin bulunması genetik yatkınlığı düşündürüyor. Konuşmalar çoğunlukla rastgele sözlerden oluşuyor ve şuurlu niyetleri yansıtmıyor.
Ancak yetişkinlikte birdenbire başlaması, ağır dehşet, bağırma ya da şiddetli hareketlerle birlikte görülmesi durumunda altta yatan bir uyku bozukluğu kelam konusu olabilir. Uyurgezerlik, gece terörü ya da REM davranış bozukluğu ile birlikte ortaya çıkması halinde bir uzmana başvurmak yararlı olabilir. Nizamlı uyku saatleri oluşturmak, gerilim düzeyini azaltmak ve uyku hijyenine dikkat etmek epizotların azalmasına yardımcı olabilir.
